เคยไหมที่รู้สึกปวดตึงๆ ในช่องปาก แต่แยกไม่ออกว่ากำลัง “ปวดฟัน” หรือ “ปวดเหงือก” กันแน่? หลายคนมักเข้าใจผิดว่าอาการปวดในช่องปากเหมือนกันทั้งหมด จึงเลือกซื้อยาแก้ปวดมารับประทานเอง หรือทนรอให้อาการหายไป แต่ความจริงแล้วลักษณะความปวดแต่ละแบบกำลังส่งสัญญาณเตือนที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง หากรักษาไม่ถูกวิธีหรือปล่อยทิ้งไว้ อาจลุกลามจนถึงขั้นต้องสูญเสียฟันแท้ไปอย่างน่าเสียดาย
คลินิกทันตกรรมคูณ อุบลราชธานี สรุปแนวทางการแยกแยะอาการปวดในช่องปาก เพื่อให้คุณประเมินตนเองเบื้องต้นและวางแผนการรักษาได้อย่างถูกต้อง
1. ปวดฟัน / เสียวฟัน: สัญญาณเตือนจากโพรงประสาทฟัน
อาการที่เกิดจากตัวฟันมักมีจุดสังเกตสำคัญอยู่ที่ “ระยะเวลาที่เกิดอาการ” เมื่อมีสิ่งเร้ามากระตุ้น เช่น น้ำเย็น อาหารรสหวาน หรือลมเย็นๆ
เสียวแปล๊บแล้วหายทันที (แนวโน้มดี: รีบมาอุดฟัน)
- ลักษณะอาการ: ดื่มน้ำเย็นหรือทานของหวานแล้วรู้สึกเสียวแปล๊บขึ้นมา แต่พอกลืนน้ำลงคอหรือสิ่งเร้าหมดไป อาการเสียวจะหายไปทันที
- สาเหตุ: ส่วนใหญ่เกิดจากฟันเริ่มผุ หรือผิวเคลือบฟันสึกกร่อนจนถึงชั้นเนื้อฟัน
- แนวทางแก้ไข: ควรรีบพบทันตแพทย์เพื่อกรอและ อุดฟัน ได้ทันเวลา ไม่ปล่อยให้เชื้อโรคลุกลามลึกไปกว่านี้
เสียวค้างนาน ปวดตุบๆ ร้าวขึ้นศีรษะ (แนวโน้มอันตราย: ต้องรักษารากฟัน)
- ลักษณะอาการ: หลังดื่มน้ำเย็น อาการเสียวหรือปวดยังคงค้างอยู่นานหลายนาที เป็นชั่วโมง หรือเริ่มมีอาการปวดตุบๆ ขึ้นมาเองโดยไม่ต้องมีสิ่งเร้า บางรายปวดร้าวขึ้นศีรษะหรือครึ่งซีกหน้าจนนอนไม่หลับ
- สาเหตุ: รอยผุลุกลามทะลุเข้าสู่ “โพรงประสาทฟัน” ทำให้เนื้อเยื่อภายในเกิดการอักเสบและติดเชื้อ
- แนวทางแก้ไข: ในระยะนี้ไม่สามารถอุดฟันแบบปกติได้แล้ว จำเป็นต้องได้รับการ รักษารากฟัน (Root Canal Treatment) เพื่อกำจัดเชื้อและรักษาตัวฟันแท้ไว้
- ข้อควรระวัง: หากเคยปวดทรมานมาก แล้วอยู่ดีๆ “หายปวดไปเอง” อย่าเพิ่งชะล่าใจ เพราะมักเกิดจากเส้นประสาทฟันตายไปแล้ว เชื้อโรคจะเริ่มสะสมจนเกิดหนองที่ปลายรากฟัน และเสี่ยงต่อการต้องถอนฟันในที่สุด
2. ปวดเหงือก: อาการหนึบๆ หน่วงๆ ที่ไม่ควรมองข้าม
ความรู้สึกปวดเหงือกจะแตกต่างจากปวดฟันอย่างชัดเจน คนไข้มักบรรยายว่ารู้สึก “ปวดตึบๆ หนึบๆ คันเหงือก แน่นๆ ตามซอกฟัน หรือปวดเป็นจังหวะคล้ายชีพจรเต้น” ซึ่งสาเหตุหลักที่พบบ่อย มีดังนี้:
เศษอาหารอัดแน่นในซอกฟัน (Food Impaction)
- มักเกิดจากการมีฟันผุด้านข้างระหว่างซอกฟัน ฟันสึก หรือฟันล้มเอียงจากการสูญเสียฟันข้างเคียง ทำให้เกิดช่องว่างที่เศษอาหารหล่นเข้าไปติดได้ง่าย
- เมื่อเศษอาหารอัดแน่นลงสู่ร่องเหงือก จะไปกดทับเนื้อเยื่อเหงือกจนเกิดการอักเสบ บวม แดง และรู้สึกปวดตึง
- วิธีสังเกต: หากใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันเคลียร์เศษอาหารออกแล้วรู้สึกเบาลง นั่นคือปัญหาจาก Food Impaction อย่างไรก็ตาม การแคะเศษอาหารออกเป็นเพียงการแก้ที่ปลายเหตุ จำเป็นต้องพบทันตแพทย์เพื่อแก้ไขต้นเหตุ เช่น อุดฟันซอกฟัน หรือทำครอบฟันเพื่อปิดช่องว่าง
โรคเหงือกอักเสบและโรครำมะนาด (โรคปริทันต์อักเสบ)
- เกิดจากการสะสมของคราบจุลินทรีย์และหินปูนใต้ขอบเหงือกเป็นเวลานาน จนสารพิษจากแบคทีเรียเข้าไปทำลายกระดูกเบ้าฟัน
- คนไข้มักรู้สึกปวดหน่วงๆ ตึงๆ หลายตำแหน่งในช่องปาก และมักรู้สึกดีขึ้นชั่วคราวเมื่อเอานิ้วไปกดหรือใช้ไม้จิ้มฟันทิ่ม
- ผลเสียระยะยาว: หากปล่อยทิ้งไว้นานเป็นปี กระดูกรอบรากฟันจะละลายตัว เหงือกร่น ฟันโยก มีกลิ่นปากเรื้อรัง และลงเอยด้วยการต้องถอนฟันออกทั้งหมด
สรุปตารางเปรียบเทียบอาการ
| ลักษณะอาการ | สาเหตุที่น่าสงสัย | แผนการรักษาที่เหมาะสม |
| เสียวแปล๊บเมื่อเจอน้ำเย็น พอหมดสิ่งเร้าแล้วหายทันที | ฟันผุระยะแรก / คอฟันสึก | อุดฟัน หรือเคลือบสารลดการเสียวฟัน |
| ปวดค้างนานเป็นนาที/ชั่วโมง หรือปวดตุบๆ ขึ้นมาเอง | เชื้อโรคลุกลามเข้าโพรงประสาทฟัน | รักษารากฟัน โดยทันตแพทย์เฉพาะทาง |
| ปวดตึง แน่นซอกฟัน คันเหงือกหลังทานอาหาร | เศษอาหารติดในซอกฟัน | ทำความสะอาดซอกฟัน และอุดแก้ไขจุดที่เศษอาหารติด |
| ปวดหนึบๆ ทั่วปาก เลือดออกง่าย ฟันเริ่มโยก | โรคเหงือกอักเสบ / โรคปริทันต์ | ขูดหินปูน / เกลารากฟัน รักษาโรคเหงือก |
อย่าปล่อยให้ “ความทนได้” ทำให้เสียฟันแท้
ความน่ากลัวของโรคในช่องปาก โดยเฉพาะโรคเหงือก คือมักเป็นๆ หายๆ ทำให้หลายคนชะล่าใจและทนกับอาการจนสายเกินแก้ ยิ่งมาพบทันตแพทย์เร็วเท่าไหร่ ขั้นตอนการรักษาก็จะยิ่งง่าย ค่าใช้จ่ายน้อยลง และช่วยเก็บรักษาฟันแท้ให้อยู่กับเราได้นานที่สุด
ปรึกษาปัญหาปวดฟัน ปวดเหงือก ที่ คลินิกทันตกรรมคูณ อุบลราชธานี
หากคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการเสียวฟัน ปวดฟัน หรือเหงือกอักเสบ อย่ารอให้อาการลุกลาม เข้ามารับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดด้วยเครื่องมือที่ได้มาตรฐาน พร้อมการดูแลโดยทันตแพทย์เฉพาะทางที่พร้อมให้คำปรึกษา
- สถานที่ตั้ง: 620/1 ถ.ชยางกูร (ตรงข้ามโปลีฯ) ต.ในเมือง อ.เมือง จ.อุบลราชธานี
- เวลาทำการ: วันจันทร์ 10:00 – 20:00 น. เสาร์ – วันอาทิตย์ 09:00 – 20:00 น.
- ติดต่อสอบถาม / นัดหมายล่วงหน้า: โทร หรือ Inbox ผ่านเพจ Facebook และ LINE ของทางคลินิกทันตกรรมคูณ อุบล